BODON

2013 оны "Дүнжингарав"   уралдаанд  "азарга", "их нас", "соёолон" насны ангилалд түрүү авсан морьдыг "шинэ Монгол адуу" гэж тодорхойлоод түрүү байрыг нь хүчингүй болгож дараагийн морьдод нь өгсөн гэнэ.  "Шинэ Монгол адуу" буюу "Морин тойруулгын адуу" гэдэг шинэ үүлдэр бий болсон юм байх аа.  Хэрэв тэгсэн  бол асууж магадлах зүйл их байнаа. Нэгдүгээрт, энэ шинэ адуу чинь тэгээд "Монгол адуу" юм уу, эсвэл  цус холилдуулж эрлийзжүүлэх аргаар гаргаж авсан "цоо шинэ" үүлдэр юм уу?  Хоёрдугаарт, цэвэр цусны Монгол адуу биш  юм бол яагаад эрлийз адууны уралдаанд оруулахгүй Монгол морины уралдаанд оруулчихав? Гуравдугаарт, хэрэв Монгол морь гэж үзээд монгол морьдын уралдаанд оруулсан юм бол яагаад түрүүлээд ирсэн хойно нь гэнэт өөр нэр томъёо өгч хасах болов? Ерөөсөө ойлгомжгүй байгаа биз? Морин спорт , уяачдын холбоо гэж нэг дүүрчихсэн газар , "муу дээрээ муу, муухай дээрээ улцан" гэг...

Замын Цагдаагийн Газраас иргэдэд согтуугаар машин жолоодож болохгүй шүү гэж анхааруулж байна. Өрөвдөлтэй ч юм аа даа. Нэртэйгээр нь "гуйж байна" гээд зарлачихаач!  Анхааруулж байна гэж  үхээнц оргиж байхын оронд  эрс  хатуу  арга хэмжээ ав л даа. Согтуугаар машин барьсан л бол машиныг нь хурааж байхаар болгож дүрэм журмандаа өөрчлөлт хийгээч ээ. Хувийн өмч , хүний эрх  хөндөгдөнө гэж үү?  Тэгвэл согтуугаар хөдөлгөөнд оролцож байгаад хүн дайрч насаар нь зэрэмдэглэх, бүр амийг нь хороож нөгөө ертөнцөд тонилгох нь хохирогч этгээдийн эрхийг дээдэлж байгаа хэрэг үү? Хэрэг хийсэн бол зохих ялаа авна гэж үү? Өнгөрсөн хойно нь тэр согтуу жолоочийг торгоод ч яалаа, эрхийг нь хасаад ч яалаа, торны цаана суулгаад ч яалаа, хохирсон хүн бие эрхтэн эрүүл болчихгүй, үхсэн нэг нь эргээд амилаад босоод ирэхгүй.  Тэгэхээр яах ёстой юм?  Хийсэн хэрэгтэй нь дүйцэх ял өгдгөөрөө өгөөд машиныг нь хурааж авах хэрэгтэй. Мөн хохирогчийн хохирлыг заавал барагдуулах хэ...

Манай шигшээ Монголын хөлбөмбөгийн  шигшээ баг сая Лаосын багтай тоглоод тэнцлээ. 1:1. Тоглолтын дүнгээс харвал тэнцүүхэн тоглосон ч юм шиг, гэвч үнэнийг хэлэхэд даанч хангалтгүй муу тоглолоо. Бараг азаар гэмээр, эхний хагас дуусч байх үед нэг гоол хийжээ. Дараагийн 45 минутэнд Монголчууд бас л зүрхээ зүсүүлчихсэн аятай голдуу хамгаалсан байдалтай тоглож байгаад л цаг дуусгалаа. Лаосчууд  бараг л бүх үеийн турш Монголын багийн хаалганы өмнө тоглосон боловч гоол нэмж хийж чадсангүй. Энэ нь манай багийн хамгаалалт мундаг гэхээс илүү Лаосын багийн довтолгооны төгсгөл муу, эсвэл азгүйтсэн, мөн Монголын багийн хаалгачийн ур чадвар сайн байсантай холбоотой. Лаосын шигшээ  Монгол улс хөлбөмбөгөөр 50,60-аад оны үед их сайн байсан гэж ярьдаг. Зарим нэг тоглогчийн  нэр домог мэт дурсагддаг байсан даа. Тухайн үедээ Азидаа шаггүйд орж байсан юм даг уу даа. Өнөөдрийн Монголын  хөлбөмбөгийн  чансаа  Азидаа хамгийн доод  түвшинд байна. Азийн 43 орноо...

МАН-ын шоргоолжнууд бужигнаж эхэллээ. Егзгөрүүд нь  өрсөлдөгч намаа   боломж л гарвал "доош нь хийх " гэж оролдох зуур албан тушаалын үнэр авсан залуучууд нь "чоно борооноор" гэгчээр нам нь КО-д орчихсон үеийг далимдуулж дээр байгаа хэдэн дархлагдсан "бурхинуудыг"  намын шинэтгэл  нэрээр зайлуулж өөрсдөө тушаал ахих алсын  зорилготой хөдөлж эхлэв ээ. Егзгөрүүд намын хуваагдлаас болж бид хамаг юмаа алдлаа хэмээн  бүрэн ойлгосон учраас "ямар ч үнээр" хамаагүй сүргээс тасраад явсан хэдэн "малыг" сүрэгт нь эргэн нийлүүлэх санаатай энд тэнд санаа оноогоо цухалзуулж, Цагаан сарыг далимдуулан золголт нэрээр уулзалт зохион байгуулж, хаяад явсан хэдийнхээ хамар амыг  долоож нялуурчээ. МАН-ын дарга Ө.Энхтүвшин: - Би одоо яах юм бэ? Хонгилын үзүүрт албан тушаал, эрх мэдэл олж харсан залуус нь  намынхаа  егзөрүүдэд зайгаа тавьсугай хэмээн бичиг шидэх боловч тэд нь хашир тул хариу хийх нүүдлээ тунгаан нам жим байх аж. Хамгийн том егзөр н...

МАН (МАХН)-ын манлайлал дор явсан Монголчууд сүүлийн 20  жил маш их ядарлаа. Коммунист Монголд хэдийгээр бултаараа өлмөн байсан ч ингэж гудамжинд гарч байсангүй. Бид 90 оноос өмнө улсаа  сайхан авч явсан гэх байх л даа, одоогийн МАН-ынхан. Тэгвэл уучлаарай, та нар биш шүү гэж хэлье. Залгамж халаа энэ тэр гэж донгосцгоодог л юм. Хуучны коммунист МА(Х)Н ба одоогийн МАН хоёр бол тэнгэр газар шиг ялгаатай. Сураагүй юм биш  болохоор одоогийн МАН хуучны сайн зүйлсийг өмчлөх дуртай мөртөө муу зүйлийг нь  биедээ халдаахгүй санаатай. "Баригдсан" орон гэргүй иргэд МАН-ын амалсан "ядуурлаас гаргах" төлөвлөгөө бүтээгүйн балгаар  гудамжинд гарсан тодорхой бус тооны  тэнэмэл, орон гэргүй хүмүүсээс 400 гаруй  иргэдийг олж цуглуулж байгаад хүн ёсоор бие хааг нь үзэж оношлоод, нийгмийнхээ гишүүн нь болж бусадтайгаа адил муу сайн ч орох оронтой, ажил төрөлтэй болгох зорилгоор хотын захиргаанаас санаачлаад том ажил зохион байгуулсан тухай сайн мэдээ дуулж хэчнээн и...

Б.Ганчимэг Сэтгүүлч Б.Ганчимэг  Тэмүүжин сайдаар "хоолоо олж идээд"  л, би Ганчимэгээр  "хэрүүлийн сэдэв" хийгээд л, сайхан байнаа. Энэ авгай  нэг л биш ээ.  Сүүлийн үед "отож сууж" байгаад л дайрдаг болж. МАН-ыг бол "муулахаа" больсон байна. Харин эрх барьж байгаа АН-ынхан, тэр дундаа Тэмүүжин сайдад "дайн зарласан" бололтой. Асар их  хөдөлмөрөөр олсон нэр хүндээ ингэж хэдэн халтар цааснаас золих гэж. Их л ядарч дээ, янз нь.  Эсвэл задарсан юм болов уу? Сэжиглэх шалтгаан надад байнаа.  Хуучин Ганчимэг  шинэ Га авгай  болжээ. Төрөл арилжсан гэж ярьдаг даа, ай даа тэр л болсон байна. Хуучин Ганчимэг сэтгүүлч  их зоригтой, хурц бөгөөд үнэн зөв дуугарч, шүүмжилдэг байлаа.  Харин шинэ Га авгай  "захиалгаар шүүмжилдэг" болжээ. Захиалгаар шүүмжлэнэ гэдэг нь ямар нэгэн аргаар "өө сэв" олж  муулахыг хэлж байгаа юм. Алдаа хийгээгүй байсан ч алдаатай болгож харагдуулах, "хүмүүс тэгж ярьдаг юм билээ" хэмээн з...

Их Хурлын дарга З.Энхболд Сонгинохайрхан дүүргээр  явж байгаа тухай "Цагийн Хүрд"-ээр харуулж байнаа. Тус дүүргийн нэг хороонд байх ганц  цэцэрлэгээр нь орж танилцлаа. Мэдээ уншигчийн танилцуулж байгаагаар Сонгинохайрхан дүүрэгт 45 мянган хүүхэд цэцэрлэг ба сургуульд хамрагдахаас  цэцэрлэгийн насныхнаас 40% нь цэцэрлэгт явж чадахгүй байгаа бол сургуулийн насныхны 30% нь мөн сургуульд явдаггүй гэнэ. Энхболд даргын  танилцсан цэцэрлэгийн хамаарах хороонд цэцэрлэгийн насны нэг мянга гаруй хүүүхэд байдгаас мөнөөх ганц цэцэрлэгт нь нэг зуу гаруй нь явдаг гэнэ. Цаана нь 900 хүүхэд "гэрээр хүмүүжиж" байгаа аж. Энэ хэцүү байдлыг бид одоо мэдэж байгаа юм биш л дээ. Өмнө нь эрх барьж байсан МАН (МАХН) арга хэмжээ авахгүй байсаар энэ асуудлыг  бүр хүндрүүлчихсэн юм. Цэцэрлэгт хүүхдээ өгнө гэдэг бол тийм амар ажил биш бөгөөд  танил талгүй, хээл хахуульгүй бол бүтдэггүй бизнес болсон. Үлгэн салган улс орноо авч явсан МАН ийнхүү цэцэрлэгийн асуудлыг шийдэх гэж оролдо...